Trabzon boşanma avukatı arayışında olan eşlerin mal paylaşımıyla ilgili merak ettiği konulardan biri, boşanma davası sürerken alınan evin veya aracın tasfiyeye girip girmeyeceğidir. Boşanmayla sonuçlanan bir davada, dava açıldıktan sonra elde edilen gelirle alınan mal kural olarak sona eren mal rejiminin tasfiyesine girmez. Ancak alımda dava öncesi birikim kullanılmışsa, satın alma bedelinin bir bölümü daha önce ödenmişse veya tapu devri gecikmişse işlemin geçmişine de bakılır. Aynı tarihte satın alınan iki mal, ödeme kaynakları farklı olduğu için tasfiyede farklı değerlendirilebilir.
Mal Rejiminin Sona Ermesinde Dava Tarihi Neden Önemlidir?
Türk Medeni Kanunu’nun 225. maddesine göre boşanma kararı kesinleştiğinde mal rejimi, boşanmayla sonuçlanan davanın açıldığı tarihten geçerli olmak üzere sona erer. Örneğin dava 10 Mart’ta açılmış ve boşanma kararı ertesi yıl kesinleşmişse, edinilmiş mallara katılma rejiminin sona erdiği tarih 10 Mart olarak esas alınır. Eşlerin ayrı yaşamaya başladığı gün ise tek başına mal rejimini sona erdirmez.
Dava tarihi ile malın değerinin hesaplandığı tarih de farklı işlevlere sahiptir. Dava tarihi, hangi mal ve hakların tasfiye kapsamında inceleneceğini belirlemeye yardımcı olur. Tasfiye sırasında mevcut edinilmiş mallar ise kural olarak tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılır. Bu nedenle dava tarihinde mevcut bir evin yıllar önceki alış bedeli, katılma alacağı hesabında doğrudan esas alınmaz.
Dava Açıldıktan Sonra Maaşla Alınan Mallar Paylaşıma Girer mi?
Mal rejimi devam ederken çalışma karşılığında elde edilen gelirler, edinilmiş mal sayılır. Boşanmayla sonuçlanan dava açıldıktan sonra yapılan çalışma karşılığında kazanılan maaşla alınan bir araç ise kural olarak önceki mal rejiminin tasfiyesine girmez. Örneğin eşlerden biri dava tarihinden sonraki altı ay boyunca kazandığı maaşını biriktirip araç aldıysa ve bedelin tamamını bu birikimden karşıladıysa, aracın dava sürerken alınmış olması tek başına diğer eşe katılma alacağı hakkı vermez.
Ödemenin hesaba geçtiği gün ile gelirin hangi dönemde kazanıldığı bazen farklıdır. Dava açıldıktan sonra hesaba yatan bir ücret farkı, dava öncesinde yapılan çalışmaya ilişkin olabilir. Böyle bir durumda banka hareketleriyle birlikte bordroya ve ödemenin hangi döneme ait olduğunu gösteren belgelere bakılır.
Dava Öncesi Birikimle Dava Sonrası Alınan Mallar Nasıl Değerlendirilir?
Eşlerden birinin mal rejimi devam ederken maaşından biriktirdiği para, dava tarihinde hesabında bulunuyorsa tasfiyede gündeme gelebilir. Bu paranın dava açıldıktan sonra bir araç alımında kullanılması, dava tarihinde mevcut birikimle ilgili talebi kendiliğinden ortadan kaldırmaz. İncelemede, dava tarihinde ne kadar birikim bulunduğu ve bu tutarın sonraki alımla bağlantısı araştırılır. Aracın tamamının tasfiye kapsamında olduğu sonucu da sırf bu bağlantıdan çıkarılmaz.
Birikimin kaynağı hesabın kimin adına olduğundan daha açıklayıcı olabilir. Örneğin aynı banka hesabına hem çalışma karşılığı elde edilen gelir hem de miras yoluyla gelen para yatırılmış olabilir. Miras yoluyla edinilen para kural olarak kişisel maldır. Araç bedelinin bu hesaptan ödenmesi hâlinde, hangi kaynağın ne ölçüde kullanıldığını belirlemek için para girişleri, hesap bakiyesi ve satıcıya yapılan transfer birlikte incelenir.
Dava Açılmadan Önce Alınan Evin Dava Sonrası Ödenen Kredi Taksitleri Nasıl Hesaplanır?
Bir ev mal rejimi devam ederken satın alınmış, konut kredisinin bir bölümü dava açıldıktan sonra ödenmiş olabilir. Bu durumda peşinatın kaynağı, dava tarihine kadar ödenen taksitler ve o tarihte kalan kredi borcu belirlenir. Peşinatın mirastan karşılanması veya taksitlerin bir bölümünün eşlerden birinin kişisel malından ödenmesi de hesabı etkileyebilir.
Yargıtay kararlarında, kredinin mal rejimi içinde ödenen kısmının taşınmazın edinme bedeline oranı dikkate alınır. Bu oran, taşınmazın tasfiye hesabında esas alınan güncel değerine yansıtılır. Örneğin dava tarihinden sonraya kalan taksitlerin toplamını evin bugünkü değerinden doğrudan çıkarmak, evin satın alma bedelinin hangi bölümünün mal rejimi içinde karşılandığını göstermez. Hesap için kredi sözleşmesi ve ödeme planının yanında, taksitlerin fiilen ne zaman ödendiğini gösteren banka kayıtları da önem taşır.
Satış Sözleşmesi Dava Öncesinde, Tapu Devri Dava Sonrasında Yapıldıysa Hangi Tarihe Bakılır?
Taşınmaz mülkiyetinin kazanılmasında kural olarak tapuya tescil tarihi esas alınır. Mal rejiminin tasfiyesinde ise dava tarihinde eşin elinde sözleşmeden doğan bir hak veya alacak bulunup bulunmadığı da incelenir. Dava öncesi sözleşmenin niteliği ve geçerliliği, bedelin hangi tarihlerde ödendiği ve ödemelerin kaynağı bu değerlendirmeyi etkiler.
Örneğin dava öncesinde yalnızca bir rezervasyon bedeli ödenen ve kalan bedeli dava sonrasında kazanılan gelirle karşılanan bir daire ile dava öncesinde bedeli tamamen ödenen ve geçerli bir sözleşmeye dayanılarak tapu devri beklenen bir daire farklı hukuki sorular doğurur. İkinci örnekte, dava tarihinde mevcut sözleşmesel hakkın tasfiyeye etkisi özellikle önem kazanır. Satış belgesi, ödeme dekontları ve tapu kaydı birlikte okunduğunda, eşin dava tarihinde hangi hakka sahip olduğu daha açık biçimde görülebilir.
Boşanma Davası Reddedilirse veya Davadan Feragat Edilirse Mal Rejimi Nasıl Etkilenir?
Boşanma davası kesin olarak reddedilirse veya davadan feragat edilmesiyle dosya boşanma kararı verilmeden sona ererse, o davanın açıldığı tarih mal rejiminin sona erme tarihi olarak alınmaz. Mal rejimi başka bir nedenle sona ermediyse devam eder. Daha sonra açılan bir dava boşanmayla sonuçlanırsa, kural olarak boşanma kararına esas olan davanın açıldığı tarih dikkate alınır.
Örneğin ilk dava nisan ayında feragatle sona ermiş, ikinci dava aralık ayında açılmış ve bu ikinci davada boşanma kararı kesinleşmiş olabilir. Haziran ayında çalışma geliriyle alınan bir araç, ilk dava tarihinden sonra alınmış olsa bile aralık ayına kadar devam eden mal rejimi kapsamında değerlendirilebilir. Bu örnekte sonucu belirleyen, hangi davanın boşanmayla sonuçlandığıdır.
Malın Ne Zaman ve Hangi Parayla Alındığı Nasıl İspatlanır?
Tapu veya araç tescil kaydı, mülkiyetin ne zaman ve kimin adına kaydedildiğini gösterir. Banka dekontları, hesap ekstreleri, kredi ödeme planları, bordrolar ve satış belgeleri ise alımın nasıl finanse edildiğini ortaya koyar. Kişisel mal kullanıldığı ileri sürülüyorsa miras ödemesini, bağışı veya evlilik öncesinde edinilmiş bir malın satışını gösteren belgeler de önem kazanır. Türk Medeni Kanunu’nun 222. maddesine göre bir malın belirli bir eşe ait olduğunu ileri süren kişi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Bir eşin malları da aksi ispatlanıncaya kadar edinilmiş mal kabul edilir.
Trabzon’da Kaynar Hukuk’un aile hukuku içeriklerinde de bu soruyu somutlaştıran üç bilgi öne çıkarılabilir: boşanmayla sonuçlanan davanın açılış tarihi, satın alma veya devir tarihi ve paranın kaynağı. Özellikle ödemeler dava tarihinin iki tarafına yayılıyorsa, belgeleri tarih sırasına koymak hangi tutarın veya hakkın tasfiye hesabında inceleneceğini anlamayı kolaylaştırır.