Boşanma kararı kesinleştikten sonra yeniden evlenmek isteyen bir kadın için ilk adım, kesinleşme tarihini ve kanuni bekleme süresinin dolup dolmadığını kontrol etmektir. Türk Medeni Kanunu’nun 132. maddesinde düzenlenen iddet süresi henüz dolmamışsa, kanundaki koşullardan biri gerçekleştiğinde mahkemeden sürenin kaldırılması istenebilir. Başvurunun dayanağı, önceki evlilikten gebelik bulunmadığının belirlenmesi veya eski eşlerin yeniden birbirleriyle evlenmek istemesidir.
Başvuru hazırlığında boşanma kararının kesinleşme şerhi, talebin dayanağı ve mahkemenin isteyebileceği belgeler birlikte ele alınır. Özellikle nikâh tarihi planlanıyorsa, mahkemenin karar vermesi ile kararın kesinleşmesi için gereken işlemleri ayrı ayrı hesaba katmak gerekir.
Başvuru için hangi belgelerin gerektiği veya kesinleşme tarihinin nasıl belirleneceği konusunda tereddüt varsa, bir Trabzon boşanma avukatı dosyayı inceleyerek izlenecek adımları açıklayabilir.
İddet Süresi Nedir ve Ne Zaman Başlar?
İddet süresi, evliliği sona eren kadın için Türk Medeni Kanunu’nda öngörülen yeniden evlenme bekleme süresidir. Kanunda “kadın için bekleme süresi” başlığı altında düzenlenir. Düzenlemenin arka planında, önceki evliliğin sona ermesinden sonra doğabilecek bir çocuğun soybağına ilişkin kanuni karineler bulunur.
Boşanan kadının iddet süresi, boşanma kararının kesinleştiği tarihte başlar. Kararın duruşmada açıklandığı tarih ile kesinleşme tarihi farklı olabilir. Başvuru hazırlığında esas alınacak tarihi öğrenmek için kesinleşme şerhli karar örneği incelenir. Örneğin, karar bir ay önce açıklanmış ancak bugün kesinleşmişse, süre bugünkü kesinleşme tarihine göre hesaplanır. Evlilik ölümle sona ermişse başlangıç noktası, nüfus kaydındaki ölüm tarihidir.
Kesinleşme tarihini kontrol ederken karar örneğiyle nüfus kaydı arasında fark görülürse, başvuru hazırlığında bu farkın kaynağı araştırılır. Kararın kesinleştiği gün ile boşanma bilgisinin nüfus kaydına işlendiği gün farklı olabilir. Bu iki tarih arasındaki ayrım, özellikle 300 günlük sürenin sonuna yakın yapılan evlenme başvurularında önem kazanır.
İddet Süresi Kaç Gündür?
“İddet süresi ne kadar?” sorusunun kanundaki karşılığı 300 gündür. Hesap gün üzerinden yapılır. Ayların uzunluğu farklı olduğundan takvime yaklaşık on ay eklemek, sürenin son gününü belirlemek için yeterli değildir. Boşanma sonrasında evlenme başvurusu planlanıyorsa, kesinleşme şerhindeki tarih üzerinden kaç gün geçtiği kontrol edilir.
Üç yüz günlük süre dolmuşsa, evlenme işlemleri için ayrıca bekleme süresinin kaldırılması kararı almaya gerek kalmaz. Türk Medeni Kanunu ayrıca doğumla sürenin sona ereceğini düzenler. Bu durumda evlendirme memurluğunun doğumu gösteren hangi belgeyi veya kaydı esas aldığının önceden öğrenilmesi, başvuruda zaman kaybını önleyebilir.
İddet Süresi Hangi Durumlarda Kaldırılabilir?
İlk durumda mahkeme, başvuran kadının önceki evliliğinden gebe olmadığını değerlendirir. Bu gerekçeyle yapılan başvuruda sağlık raporu önem taşır. Raporda hangi hususun değerlendirileceği ve belgenin hangi sağlık kuruluşundan alınacağı konusunda mahkemenin dosyaya özgü talimatları esas alınır. Dilekçede bu gerekçeye dayanılıyorsa, sağlık incelemesine ilişkin talebin açıkça belirtilmesi dosyanın amacını ortaya koyar.
İkinci durumda evliliği sona eren eşler, yeniden birbirleriyle evlenmek ister. Türk Medeni Kanunu, bu ortak iradeyi sürenin kaldırılması için ayrı bir gerekçe olarak düzenler. Dolayısıyla başvurunun bu nedene dayandığı dilekçede açıkça belirtilir ve mahkeme eski eşlerin yeniden evlenme iradesini nasıl ortaya koyacaklarını dosya kapsamında değerlendirir. Örneğin, eski eşle yeniden evlenme amacıyla hazırlanan dilekçede gebeliğin bulunmadığı gerekçesine göre düzenlenmiş bir metni aynen kullanmak, talebin hangi sebeple ileri sürüldüğünü belirsiz bırakabilir.
Talep gerekçesini belirlerken yeniden evlenilecek kişinin kim olduğu önem taşır. Örneğin, boşanmanın ardından farklı biriyle evlenmek isteyen bir kadının başvurusu, eski eşlerin yeniden evlenme iradesine dayandırılamaz. Böyle bir durumda önceki evlilikten gebelik bulunmadığının değerlendirilmesi gündeme gelir. Başvurunun ilk aşamasında bu ayrımı yapmak, hangi belgenin veya açıklamanın dosya bakımından önem taşıdığını gösterir.
İddet Süresinin Kaldırılması Davası Nasıl Açılır?
Başvuru, görevli ve yetkili mahkemeye sunulan bir dilekçeyle yapılır. Dilekçede önceki evliliğin nasıl sona erdiği, boşanma söz konusuysa kararın hangi tarihte kesinleştiği ve bekleme süresinin hangi kanuni gerekçeyle kaldırılmasının istendiği açıklanır. Boşanma kararını veren mahkeme ile kararın esas ve karar numaralarını belirtmek, önceki dosyanın tespitini kolaylaştırır. Boşanma kararının elinizdeki örneğinde kesinleşme şerhi yoksa, bir avukat önceki dosyayı inceleyerek başvuruya eklemeniz gereken karar örneğini belirleyebilir.
Talep bölümünde Türk Medeni Kanunu’nun 132. maddesi uyarınca bekleme süresinin kaldırılması istenir. Gebeliğe ilişkin değerlendirme gerekiyorsa mahkemenin uygun göreceği sağlık kuruluşuna sevk talebi de dilekçeye yazılabilir. Hazır bir dilekçe kullanılıyorsa özellikle kesinleşme tarihi, talebin gerekçesi ve ekler bölümü başvuranın durumuna göre düzenlenmelidir.
Günlük dilde dava olarak anılan bu başvuru, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda çekişmesiz yargı işi olarak düzenlenir. Gebelik bulunmadığı gerekçesiyle yapılan başvuruda eski eşe karşı bir uyuşmazlık ileri sürülmesi veya onun izninin alınması gerekmez. Eski eşlerin birbirleriyle yeniden evlenmek istemesi hâlinde ise her iki kişinin evlenme iradesi başvurunun dayanağını oluşturur.
Dilekçe eklerini hazırlarken önceki kararın okunaklı ve kesinleşme bilgisini içeren bir örneğinin bulunması önemlidir. Kesinleşme şerhi eldeki örnekte yer almıyorsa, kararın verildiği dosyadan kesinleşme bilgisi temin edilebilir. Başvuru kayda alındığında yeni dosyanın esas numarası saklanır. Sonradan sunulacak evrakın doğru dosyayla eşleştirilmesi ve mahkemenin ara kararlarının takibi bu numara üzerinden yapılabilir.
İddet Süresinin Kaldırılması İçin Hangi Mahkemeye Başvurulur?
Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde başvuruyu, aile mahkemesi sıfatıyla görev yapan asliye hukuk mahkemesi inceler. Hangi yerdeki mahkemeye başvurulacağı konusunda ise çekişmesiz yargı işlerine ilişkin genel yetki kuralı uygulanır. Aksine bir düzenleme bulunmadığında, talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yerdeki mahkeme yetkilidir.
Boşanma kararını veren mahkeme ile yeni başvuruyu inceleyecek mahkeme farklı olabilir. Örneğin, kişi boşanma sonrasında başka bir ilde yaşamaya başlamışsa, başvuru yerini sırf önceki dosyanın görüldüğü adliyeye göre belirlemek yerine güncel oturma yeri üzerinden değerlendirebilir. Bu durumda önceki kararın mahkeme bilgileri ve kesinleşme şerhi, yeni dosyada evliliğin ne zaman sona erdiğini göstermek için kullanılır.
Dava İçin Hangi Belgeler Gerekir ve Sağlık Raporu Nasıl Alınır?
Başvuruyu hazırlarken kimlik bilgileri, talep dilekçesi ve boşanma kararının kesinleşme şerhli örneği bir araya getirilir. Mahkeme, ihtiyaç duyduğunda nüfus kayıt örneği gibi ek kayıtları da inceleyebilir. Vekil aracılığıyla işlem yapılıyorsa vekâletname, önceden alınmış bir sağlık raporu varsa bu rapor da dosyanın durumuna göre sunulabilir.
Sağlık raporu konusunda izlenecek yol, talebin gerekçesine göre değişir. Mahkeme, önceki evlilikten gebelik bulunmadığının değerlendirilmesi için bir sağlık kuruluşuna sevk düzenleyebilir. Sevk yazısı verilmişse yazıda belirtilen kuruma başvurulur. Muayene ve gerekli görülen incelemeler sonrasında düzenlenen rapor, mahkemenin bildirdiği usulle dosyaya ulaşır. Daha önce alınmış bir raporun yeterli olup olmadığını da mahkeme değerlendirir.
Nikâh başvurusunda istenen evlenme sağlık raporu ile bu dosyadaki sağlık incelemesinin amacı farklıdır. Mahkemenin istediği rapor, bekleme süresinin kaldırılmasına dayanak oluşturan hususu değerlendirir. Bu nedenle sevk yazısı alındığında, raporun hangi birim tarafından düzenleneceği ve mahkemeye nasıl iletileceği kontrol edilmelidir.
Mahkeme sevk işlemi için belirli bir süre vermişse, bu süre ile sağlık kuruluşunun randevu tarihi birlikte kontrol edilir. Raporun düzenlendiği tarih ve dosyaya ulaştığı tarih ayrı olabilir. Kurum raporu doğrudan gönderiyorsa dosyaya kaydedilip kaydedilmediği takip edilir. Başvuranın sunması istenmişse rapor, dosya numarası belirtilerek mahkemeye iletilir.
İddet Süresinin Kaldırılması Davası Ne Kadar Sürer?
Bu başvurular için her dosyaya uygulanabilecek sabit bir sonuçlanma süresi yoktur. Mahkemenin iş yükü, kesinleşme şerhli boşanma kararının dosyada bulunması, sağlık kuruluşuna sevk ve raporun ulaşması gibi adımlar süreyi etkiler. Mahkeme ek belge isterse, bu belgenin temin edilmesi de takvime eklenir.
“İddet süresi ne kadar?” sorusu kanuni bekleme süresine, davanın ne kadar süreceği ise mahkeme işlemlerine ilişkindir. Örneğin, başvuru sırasında sürenin dolmasına az zaman kalmışsa, nikâh planlamasında hem kalan gün sayısı hem de kararın kesinleşmesi için gereken işlemler dikkate alınır. Boşanan kadının iddet süresi dosya devam ederken dolarsa, bu gelişme mahkemeye bildirilerek başvurunun güncel durumu değerlendirilebilir.
Mahkeme Kararından Sonra Ne Zaman Yeniden Evlenilebilir?
Mahkeme talebi kabul eder ve kaldırma kararı kesinleşirse, kanuni bekleme süresinin kalan kısmını beklemeden evlenme işlemleri yürütülebilir. Kararın açıklandığı gün ile kesinleştiği gün ayrı olabilir. Bu nedenle evlendirme memurluğuna başvurmadan önce kararın kesinleşme durumunun mahkeme dosyasından kontrol edilmesi ve gerektiğinde kesinleşme şerhli örneğinin alınması gerekir.
Başvuru öncesinde evlendirme memurluğundan kararın hangi biçimde sunulacağını ve diğer evlenme belgelerinin neler olduğunu öğrenmek, dosyanın tamamlanmasını kolaylaştırır. Boşanma bilgisi nüfus kaydına henüz işlenmediyse, bu kaydın durumu da nikâh işlemlerinden önce kontrol edilmelidir.
Uygulamada başvuru sırası üç kontrolle netleşir. Önce boşanmanın kesinleştiği tarih ve 300 günlük sürenin durumu belirlenir. Ardından gerekiyorsa kaldırma kararının kesinleştiği teyit edilir. Son olarak evlendirme memurluğuna sunulacak belgeler tamamlanır. Böylece nikâh tarihi, mahkeme kararının açıklandığı güne göre değil, evlenme başvurusunun belgeleriyle tamamlanabileceği tarihe göre planlanabilir.
Kaynar Hukuk, bu başvuruya ilişkin değerlendirmede önceki evliliğin sona erme tarihini, kaldırma talebinin dayanağını ve mahkemeye sunulacak belgeleri birlikte ele alır. Özellikle kesinleşme tarihi belirsizse veya sağlık raporunun dosyaya nasıl sunulacağı konusunda tereddüt varsa, bu noktaların başvuru öncesinde açıklığa kavuşturulması sürecin planlanmasına yardımcı olur.