Polislik mesleği, kamu güvenliğini ve toplumsal düzeni koruma görevini üstlenen en önemli meslek gruplarından biridir. Bu nedenle, Polis Akademisi (PAEM, PMYO, POMEM) gibi kurumlara başvuran adaylar hakkında yürütülen polislik güvenlik soruşturması, yalnızca bir formalite değil, devletin güvenliğini ve vatandaşların huzurunu doğrudan ilgilendiren ciddi bir süreçtir.
Adayın geçmişi, yaşam tarzı, çevresi ve genel güvenilirliği bu kapsamda ayrıntılı şekilde incelenir.
Polislik için güvenlik soruşturması, adayın yalnızca sabıka kaydını değil, sosyal, ekonomik ve ailevi geçmişine kadar uzanan kapsamlı bir değerlendirmeyi içerir. Bu nedenle, olumlu sonuç almak için adayların yalnızca adli temizlik değil, aynı zamanda sosyal davranış ve dijital görünürlük bakımından da dikkatli olmaları gerekir.
Sürecin sonucu olumlu ya da olumsuz olabilir; ancak her durumda adayın hukuki haklarını bilmesi, yanlış veya haksız değerlendirmelere karşı savunma yapabilmesi için hayati öneme sahiptir.
Güvenlik Soruşturması Nedir?
Güvenlik soruşturması, 4045 sayılı Kanun ve Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği kapsamında yürütülen, kişilerin kamu hizmetine uygunluğunu tespit etmeye yönelik resmi bir incelemedir.
Bu inceleme, adayın geçmişteki eylemleri, sosyal çevresi, aile bağlantıları, dijital faaliyetleri ve genel yaşam tarzı üzerinden yürütülür. Amaç, kamu hizmetine alınacak bireyin, devlet sırlarını koruyabilecek, görevine sadık ve güvenilir bir kişi olup olmadığını belirlemektir.
Polislik gibi güvenlik kurumlarında görev yapacak adaylar için bu süreç çok daha titiz yürütülür. Çünkü bu meslek grubundaki bireyler, kamu düzeni ve vatandaş güvenliğini korumakla yükümlüdür. Bu nedenle devlet, herhangi bir risk barındırabilecek kişilerin teşkilata girmesini önlemek ister. Özellikle POMEM güvenlik soruşturması süreçlerinde, adayların hem geçmişleri hem de aile bağları dikkatle incelenir.
Polislikte Güvenlik Soruşturması Neden Yapılır?
Polislikte güvenlik soruşturmasının temel amacı, toplumsal güvenliği tehlikeye atabilecek, disiplin dışı veya yasadışı oluşumlarla ilişkisi olabilecek bireylerin önceden tespit edilmesidir. Adayın yalnızca sabıka geçmişi değil, aynı zamanda yaşam biçimi, çevresi, sosyal medya paylaşımları, hatta ekonomik sorumlulukları dahi incelenir. Bu inceleme, kişinin mesleğin gerektirdiği dürüstlük, tarafsızlık ve sadakat ilkelerine uygun olup olmadığını anlamaya yöneliktir.
Soruşturma kapsamında birinci derece akraba incelemesi de yapılır. Güvenlik soruşturması 1. derece akraba incelemesi sırasında, adayın anne, baba, kardeş veya eşi gibi yakınlarının adli geçmişi ve kamu güvenliği açısından risk teşkil edip etmediği değerlendirilir. Özellikle 1. derece akraba FETÖ bağlantısı gibi durumlar, soruşturmanın olumsuz sonuçlanmasına neden olabilir. Bununla birlikte, mahkemeler yalnızca soyut iddialarla adayın elenmesini hukuka aykırı bulmaktadır.
PAEM, PMYO ve POMEM Adayları İçin Güvenlik Soruşturması Süreci
Her aday, başvurduğu programa göre benzer fakat farklı detaylara sahip bir güvenlik soruşturmasından geçer. Süreç genel olarak dört temel aşamadan oluşur:
- Arşiv Araştırması: Adayın adli sicil kaydı, geçmişteki disiplin cezaları, idari soruşturmalar ve devlet kayıtları üzerinde yapılan ilk taramadır. Bu aşamada kamu kurumlarının arşivleri incelenir.
- Güvenlik Soruşturması: Adayın yaşadığı çevre, komşuları, okul ve iş geçmişi, ekonomik durumu, aile bireyleri ve sosyal medya faaliyetleri detaylı şekilde değerlendirilir.
- Değerlendirme Komisyonu: Elde edilen tüm bilgiler Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM güvenlik soruşturması) birimlerince analiz edilir. Komisyon, adayın kamu hizmetine uygunluğuna ilişkin nihai kararı verir.
- Sonuç Bildirimi: Değerlendirme sonucunda aday uygun bulunursa süreci başarıyla tamamlar. Ancak olumsuz sonuçlanması hâlinde gerekçeli karar adaya tebliğ edilir ve hukuki itiraz süreci başlar.
Bazı durumlarda bu süreç birkaç hafta içinde tamamlanabilirken, yoğunluk, bilgi eksikliği veya kurumlar arası yazışmalar nedeniyle aylarca sürebilir. Bu nedenle adayların sabırlı ve dikkatli bir şekilde süreci takip etmesi önemlidir.
Güvenlik Soruşturmasında Nelere Bakılır?
Güvenlik soruşturması, yalnızca kişinin geçmişine değil, aynı zamanda mevcut yaşam biçimine de ışık tutar. Aşağıdaki unsurlar genellikle inceleme kapsamına alınır:
- Adli sicil ve arşiv kayıtları
- Devlete veya anayasal düzene karşı işlenmiş suçlar
- Terör örgütleriyle, yasa dışı yapılarla veya aşırı gruplarla bağlantı iddiaları
- Ailenin veya yakın çevrenin güvenlik açısından risk teşkil edip etmediği (polislikte aile sabıkası da dikkate alınır)
- Sosyal medya paylaşımları, siyasi veya ideolojik söylemler
- Disiplin cezaları, borç durumu, icra kayıtları veya mali yükümlülükler
- Kamu hizmetine uygunluk, mesleki etik ve yaşam tarzı
Bu unsurların her biri, adayın kamu güvenliği açısından potansiyel risk oluşturup oluşturmadığını anlamaya yöneliktir. Soruşturma sürecinde adayın birinci derece akrabaları hakkında yapılan araştırmalar da belirleyici olabilir.
Güvenlik Soruşturması Olumsuz Çıkarsa Ne Olur?
Soruşturmanın olumsuz sonuçlanması, adayın polislik eğitimine alınmaması veya eğitim sürecindeyse ilişiğinin kesilmesiyle sonuçlanabilir. Ancak bu durum, her zaman adayın suçlu olduğu anlamına gelmez. Çoğu zaman yanlış bilgi, eksik belge veya soyut kanaatler nedeniyle hatalı değerlendirmeler yapılabilir.
Olumsuz sonuç alan aday, gerekçeli kararı öğrendikten sonra idari işlemin iptali için dava açma hakkına sahiptir. Güvenlik soruşturmasının hukuki dayanağının zayıf olduğu, delillerin soyut veya belirsiz kaldığı durumlarda, mahkemeler çoğunlukla aday lehine karar vermektedir. Özellikle Danıştay ve Bölge İdare Mahkemeleri, keyfi veya delilsiz kararları iptal eden birçok örnek karara imza atmıştır.
Olumsuz Güvenlik Soruşturmasına Karşı İtiraz ve Dava Süreci
Aday, olumsuz karar sonrasında ilk olarak idari itiraz yoluna başvurabilir. Bu aşamada, kararın hangi bilgi veya belgeye dayandığı öğrenilmeli ve bu bilgilere itiraz edilmelidir. Eğer sonuç değişmezse, İdare Mahkemesi’nde iptal davası açılabilir.
- Dava süresi: Kararın adaya tebliğinden itibaren 60 gündür.
- Yürütmenin durdurulması: Dava açılırken, adayın hakkını korumak amacıyla talep edilebilir.
- Delillerin sunumu: Tanık ifadeleri, belgeler, sosyal medya kayıtları veya yanlış beyanlara dair kanıtlar davaya eklenebilir.
Bu süreçte adayın profesyonel bir hukuk desteği alması, özellikle dava dilekçesinin hazırlanmasında ve hukuki argümanların doğru kurulmasında büyük fark yaratır.
Danıştay ve Mahkeme Kararlarında Güvenlik Soruşturması
Mahkemeler, güvenlik soruşturması süreçlerinde objektiflik ve somut delil ilkelerine büyük önem verir. Danıştay ve yerel mahkeme kararlarında, yalnızca soyut kanaatlere dayalı değerlendirmelerin hukuka aykırı olduğu defalarca vurgulanmıştır. Yargı organları, kişilerin ifade özgürlüğü, özel hayatın gizliliği ve masumiyet karinesi gibi anayasal haklarını da dikkate alır.
Örneğin, sadece bir sosyal medya paylaşımı veya uzak bir akrabanın geçmişteki adli kaydı nedeniyle adayın elenmesi, mahkemelerce sıklıkla iptal edilmiştir. Bu kararlar, adaylara hukuki mücadelelerinde güçlü emsal teşkil etmektedir.
Polis Adaylarının Bilmesi Gereken Haklar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Polis adaylarının bu süreçte dikkat etmesi gereken en önemli husus, haklarını bilmek ve zamanında kullanmaktır.
- Bilgi Edinme Hakkı: Her aday, soruşturma sonucuna ilişkin gerekçeleri öğrenme hakkına sahiptir.
- İtiraz ve Dava Hakkı: Haksız veya hatalı işlemlere karşı idari itiraz ve dava yolları açıktır.
- Kişisel Verilerin Korunması: Kişisel bilgiler, yalnızca yasal çerçevede işlenebilir.
- Masumiyet Karinesi: Kesinleşmiş bir mahkeme kararı olmadan kimse suçlu sayılamaz.
- Hukuki Danışmanlık: Sürecin herhangi bir aşamasında hukuki destek almak, olası hak kayıplarını önler.
Adaylar ayrıca, sosyal medya davranışlarını, kamu kurumlarıyla olan ilişkilerini ve beyanlarını dikkatle yönetmelidir. Soruşturma sürecinde yapılacak en küçük hata bile, adayın elenmesine neden olabilir.
Güvenlik Soruşturması Sürecinde Hukuki Destek Almanın Önemi
Güvenlik soruşturması süreci hem teknik hem de hukuki açıdan karmaşıktır. Adaylar çoğu zaman hangi belgeleri talep edebileceklerini, hangi aşamada dava açmaları gerektiğini veya hangi gerekçelerin hukuka aykırı sayılabileceğini bilemezler.
Bu noktada, idare hukuku ve kamu personeli işlemleri konusunda uzman bir avukat ile çalışmak, adayın süreci doğru yönetmesini sağlar. Özellikle Kaynar Hukuk gibi idari dava süreçlerinde deneyimli hukuk bürolarından profesyonel destek almak, adayın haklarını etkin biçimde savunmasını sağlar.
Trabzon’da faaliyet gösteren Trabzon ceza avukatı kadrosuyla Kaynar Hukuk, güvenlik ve disiplin soruşturmaları dahil olmak üzere birçok idari davada müvekkillerine kapsamlı hukuki destek sunmaktadır.
Kaynar Hukuk’un uzman avukatları tarafından hazırlanan itiraz dilekçeleri ve dava başvuruları, hatalı veya hukuka aykırı güvenlik soruşturması kararlarının iptali ihtimalini önemli ölçüde artırır.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Polislik güvenlik soruşturması ne kadar sürer?
Polislik için güvenlik soruşturması süresi başvuru yoğunluğuna ve kurumlar arası yazışmalara göre değişir. Ortalama 1 ila 3 ay arasında tamamlanabilir, ancak bazı durumlarda bu süre daha da uzayabilir.
2. Güvenlik soruşturması olumsuz çıkan biri tekrar başvuru yapabilir mi?
Evet. Ancak olumsuz sonucun nedenine bağlı olarak değişir. İptal davası açılıp kazanıldığı takdirde yeniden başvuru mümkündür. Karar düzeltilmezse, belirli bir süre geçtikten sonra yeniden değerlendirme talebi yapılabilir.
3. Ailede Sabıkalı Varsa Polis Olunur mu?
Evet. Polislikte aile sabıkası, özellikle birinci derece akraba hakkında ciddi adli kayıtlar varsa etkili olabilir. Ancak yalnızca soyut iddialar veya uzak akraba bağlantıları genellikle elenme nedeni sayılmaz.
4. EGM güvenlik soruşturması hangi kurum tarafından yapılır?
EGM güvenlik soruşturması, Emniyet Genel Müdürlüğü’nün ilgili birimleri ve valilikler tarafından yürütülür. Süreçte PAEM, PMYO ve POMEM adaylarının dosyaları detaylı biçimde incelenir.
5. 1. derece akraba FETÖ bağlantısı olan biri polis olabilir mi?
Bu durum genellikle olumsuz değerlendirilir, ancak doğrudan adayın elenmesi anlamına gelmez. Mahkemeler, yalnızca akrabalık bağına dayanarak adayın elenmesini hukuka aykırı bulmuştur. Kaynar Hukuk, bu gibi durumlarda adaylara dava sürecinde profesyonel destek sağlar.
6. Dava dosyası polis olmaya engel mi?
Devam eden dava dosyası, suçun niteliğine göre polis olmaya engel olabilir. Hafif suçlarda dava sonuçlanana kadar beklenir, ancak ağır suçlamalar veya yüz kızartıcı suçlar güvenlik soruşturmasında olumsuz değerlendirilir.
7. Devam eden mahkeme polis olmaya engel mi?
Evet, dava türüne bağlı olarak engel oluşturabilir. Kamu davası veya ceza davası devam ediyorsa, adayın göreve uygunluğu değerlendirme dışı bırakılabilir. Ancak beraat kararı sonrası tekrar başvuru yapılabilir.
8. Güvenlik soruşturmasında polis eve gelir mi?
Bazı durumlarda ev ziyareti yapılabilir. Bu ziyaret, adayın beyan ettiği adres ve yaşam koşullarının doğrulanması amacıyla yapılır. Ancak genellikle güvenlik birimleri çevre ve komşu araştırması ile bilgi toplar.
9. Polis güvenlik soruşturması nelere bakılır?
Polislik güvenlik soruşturmasında adayın adli sicili, sosyal medya kullanımı, mali durumu, aile geçmişi, çevresi ve kamu güvenliği açısından risk taşıyıp taşımadığına bakılır.
10. Hangi durumlarda güvenlik soruşturması olumsuz çıkar?
Terör örgütleriyle bağlantı, kamu düzenini bozucu davranışlar, gizli bilgi paylaşımı, 1. derece akraba FETÖ bağlantısı veya sabıka kaydı gibi durumlarda güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanabilir.
11. Güvenlik soruşturmasında kaç yıl geriye bakılır?
Genellikle son 5 ila 10 yıl arasındaki süreç incelenir. Ancak ciddi suç veya örgüt bağlantısı şüphesi varsa daha eski kayıtlar da araştırılabilir.12. Polislikte güvenlik soruşturması kalktı mı?
Hayır, polislikte güvenlik soruşturması kaldırılmamıştır. Sadece bazı yasal düzenlemelerle sürecin kapsamı ve denetim mekanizması değişmiştir. Günümüzde hâlâ aktif olarak uygulanmaktadır.